Wiertarka używana w pracy kominiarza to narzędzie, które znacznie wykracza poza proste wiercenie otworów w ścianie. W realiach nowoczesnej techniki kominowej służy do przygotowywania kanałów pomiarowych, udrażniania przewodów, montażu elementów zabezpieczających oraz do prac serwisowych przy systemach odprowadzania spalin. Odpowiednio dobrana do warunków pracy i rodzaju instalacji, staje się jednym z kluczowych sprzętów pozwalających wykonywać usługi bezpiecznie, szybko i z zachowaniem wysokich standardów technicznych. Zrozumienie, jaką rolę pełni wiertarka w rzemiośle kominiarskim, wymaga spojrzenia zarówno na specyfikę samego narzędzia, jak i na wymagania stawiane współczesnym przewodom kominowym, kotłowniom oraz systemom wentylacji i rekuperacji.

Rola wiertarki w pracy kominiarza – zadania i specyfika

Praca kominiarza kojarzy się przede wszystkim z mechanicznym czyszczeniem przewodów kominowych i kontrolą drożności kanałów spalinowych oraz wentylacyjnych. Jednak coraz częściej to właśnie wiertarka – obok tradycyjnych wyciorów i szczotek – staje się podstawowym narzędziem podczas przeglądów, modernizacji oraz napraw instalacji kominowych i urządzeń grzewczych. Wynika to ze zmiany technologii budowlanych, wzrostu znaczenia szczelności budynków oraz rozwoju zaawansowanych systemów grzewczych.

Do najważniejszych zastosowań, w których wiertarka staje się niezbędna w pracy kominiarza, należą:

• przygotowywanie otworów inspekcyjnych i pomiarowych w ścianach przewodów kominowych, aby możliwe było wprowadzenie sond pomiarowych lub kamer inspekcyjnych,
• tworzenie przepustów pod czujniki spalin, króćce pomiarowe i elementy systemów kontrolno-pomiarowych,
• wspomaganie udrażniania przewodów poprzez stosowanie specjalnych szczotek i frezów obrotowych montowanych na trzpieniu wiertarki,
• montaż elementów mocujących, uchwytów, osłon oraz paneli serwisowych w kotłowniach i przy wylotach kominów,
• doprowadzanie przewodów, kabli i rurek technicznych (na przykład do czujników ciągu kominowego czy analizatorów spalin) przez ściany, stropy oraz obudowy kanałów kominowych,
• lokalne usuwanie zanieczyszczeń i zatorów, kiedy tradycyjne metody czyszczenia z góry lub z dołu nie przynoszą rezultatu.

W odróżnieniu od zwykłych zastosowań budowlanych, prace kominiarskie wymagają często operowania wiertarką w trudnych warunkach: na dachach, w wąskich szybach kominowych, w kotłowniach o ograniczonej przestrzeni, a także w pobliżu urządzeń gazowych czy olejowych. Z tego powodu ogromne znaczenie ma ergonomia, masa narzędzia, systemy zabezpieczające oraz możliwość precyzyjnego sterowania momentem obrotowym i prędkością wiercenia.

Kominiarz musi przy tym uwzględnić nie tylko funkcjonalność narzędzia, lecz również wpływ wykonanych otworów na szczelność i bezpieczeństwo całego systemu kominowego. Każda ingerencja w ścianę przewodu, płaszcz powietrzno-spalinowy czy obudowę kanału wentylacyjnego wymaga późniejszego odpowiedniego uszczelnienia oraz udokumentowania. W tym sensie wiertarka jest narzędziem zarówno do pracy stricte mechanicznej, jak i elementem procesu diagnostyczno-serwisowego.

Istotna jest również współpraca wiertarki z innymi kominiarskimi narzędziami. Podczas pomiaru stężenia tlenku węgla czy analizy spalin, kominiarz wykorzystuje sondy, które trzeba wprowadzić do przewodu w konkretnym miejscu – tam właśnie powstaje konieczność wykonania precyzyjnego, odpowiednio usytuowanego otworu. Wiertarka staje się więc ogniwem łączącym czynności kontrolne, pomiarowe i serwisowe, umożliwiając wykonywanie przeglądów z dokładnością wymaganą przez przepisy oraz zalecenia producentów urządzeń grzewczych.

Rodzaje wiertarek stosowanych przez kominiarzy i kryteria doboru

Dobór wiertarki do zadań kominiarskich nie może być przypadkowy. Każda praca – od wiercenia w betonie, przez przebijanie się przez cegłę szamotową, po delikatną obróbkę obudów stalowych wkładów kominowych – wymaga nieco innych parametrów narzędzia. W praktyce kominiarze najczęściej korzystają z kilku typów wiertarek, dobierając je w zależności od charakteru zlecenia oraz konstrukcji obsługiwanego systemu kominowego.

Wiertarka udarowa i młotowiertarka

Wiertarka udarowa oraz młotowiertarka to podstawowe narzędzia przy pracy w twardych materiałach budowlanych. Stosuje się je do wiercenia w:

• cegle pełnej i dziurawce,
• betonie zwykłym i zbrojonym,
• bloczkach silikatowych,
• elementach prefabrykowanych, z których wykonywane są szyby kominowe i szachty instalacyjne.

W pracy kominiarza młotowiertarka jest szczególnie przydatna podczas wykonywania otworów na króćce pomiarowe spalin, okienka rewizyjne czy dodatkowe kanały wentylacyjne. Dzięki funkcji udaru możliwe jest stosunkowo szybkie wiercenie nawet w bardzo twardym materiale, jednak wymaga to właściwego doboru średnicy wiertła oraz kontroli siły nacisku. Zbyt agresywne wiercenie może doprowadzić do pęknięć ściany kanału, osłabienia konstrukcji lub rozszczelnienia przewodu.

Kominiarz wybierając młotowiertarkę, zwraca uwagę na:

• moc i moment obrotowy – istotne przy pracach w betonie oraz w starych, twardych murach kominowych,
• system mocowania wierteł (na przykład SDS-plus lub SDS-max), pozwalający na szybkie ich wymiany,
• możliwość wyłączenia udaru – przy wierceniu w delikatniejszych elementach lub podczas korzystania z frezów i koron diamentowych,
• dodatkowe zabezpieczenia, takie jak sprzęgło bezpieczeństwa, ograniczające ryzyko gwałtownego szarpnięcia przy zakleszczeniu wiertła.

Wiertarki bezudarowe i wiertarko-wkrętarki

Nie wszystkie prace kominiarskie wymagają udaru. Podczas montażu osłon, tabliczek informacyjnych, elementów instalacji elektrycznej do czujników czy prowadzenia przewodów sterujących, w zupełności wystarczają wiertarki bezudarowe lub wiertarko‑wkrętarki. Ich zalety w branży kominiarskiej obejmują:

• niewielką masę, co ma znaczenie na dachach i wysokościowych rusztowaniach,
• kompaktowe rozmiary pozwalające na pracę wewnątrz ciasnych kotłowni oraz szachtów instalacyjnych,
• regulację momentu obrotowego, przydatną przy wkręcaniu wkrętów w cienkie blachy, obudowy wkładów kominowych lub elementy z tworzywa,
• możliwość szybkiego przejścia z pracy wiercącej na wkręcanie i odwrotnie.

Wiertarko-wkrętarka akumulatorowa stała się standardem w wyposażeniu kominiarza, ponieważ zapewnia swobodę pracy tam, gdzie dostęp do gniazd zasilających jest utrudniony lub niemożliwy – na przykład na dachu budynku wielorodzinnego albo w oddalonych od instalacji elektrycznej częściach kotłowni przemysłowych. Dobra wiertarka akumulatorowa powinna mieć akumulatory o odpowiedniej pojemności oraz szybkie ładowarki, tak by nie ograniczały ciągłości prac.

Wiertarki kątowe i specjalistyczne

Szczególnym typem narzędzi są wiertarki kątowe, w których wrzeciono ustawione jest pod kątem 90 stopni do osi korpusu. W praktyce kominiarskiej wykorzystuje się je wtedy, gdy trzeba wykonać otwór w ciasnej przestrzeni: wewnątrz obudowy kominka, przy tylnej ścianie pieca gazowego, w szachcie, do którego dostęp utrudniają inne instalacje (na przykład przewody wentylacyjne, kanały technologiczne czy rury centralnego ogrzewania).

Do grupy narzędzi specjalistycznych można zaliczyć także urządzenia służące do wiercenia koronami diamentowymi, wykorzystywane przy wykonywaniu precyzyjnych otworów o większych średnicach, między innymi na przejścia przewodów spalinowych przez ściany zewnętrzne w systemach powietrzno-spalinowych. Takie wiercenie wiąże się z koniecznością chłodzenia koron, a także z kontrolą odprowadzania urobku oraz wody, co w kontekście kominów i kotłowni wymaga dodatkowej uwagi, by nie doprowadzić do zawilgocenia izolacji termicznej lub uszkodzenia wykończeń.

Parametry techniczne istotne dla kominiarza

Nie każda wiertarka budowlana sprawdzi się podczas prac kominowych. Kominiarz przy wyborze sprzętu zwraca uwagę na kilka kluczowych parametrów, wśród których można wyróżnić:

• ergonomię – kształt rękojeści, rozłożenie masy, długość korpusu i możliwość pracy w różnych pozycjach (także nad głową),
• wielkość – kompaktowe gabaryty ułatwiają manewrowanie wewnątrz szybu kominowego oraz przy elementach zabudowanych,
• zakres prędkości obrotowej i możliwość jej płynnej regulacji, ważne przy pracy w zróżnicowanych materiałach,
• systemy zabezpieczeń mechanicznych, redukujących ryzyko urazów przy zakleszczeniu wiertła lub nagłej zmianie obciążenia,
• trwałość obudowy oraz odporność na pył, sadzę i drobne zanieczyszczenia, bardzo częste w środowisku kominowym,
• możliwość współpracy z systemem odsysania pyłu, co ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa oraz higieny pracy, szczególnie w pomieszczeniach zamkniętych.

Dobrze dobrana wiertarka to nie tylko kwestia wygody, lecz także jakości i bezpieczeństwa wykonywanych usług. W branży, gdzie liczy się czas, precyzja i odpowiedzialność za funkcjonowanie całego systemu grzewczego, odpowiedni sprzęt staje się podstawą profesjonalizmu.

Wyposażenie dodatkowe, technika wiercenia i zasady bezpieczeństwa

Sama wiertarka, nawet najwyższej klasy, nie wystarczy do efektywnej i bezpiecznej pracy kominiarza. Ogromne znaczenie ma stosowanie właściwego osprzętu wiercącego, akcesoriów umożliwiających odsysanie pyłu oraz technik pracy, które minimalizują ryzyko uszkodzenia przewodów i elementów instalacji. W realiach szybko zmieniających się przepisów oraz rosnących wymagań dotyczących czystości spalin, to właśnie kombinacja dobrego sprzętu, dodatków i umiejętności stanowi o skuteczności całego procesu serwisowego.

Wiertła, korony i frezy – osprzęt do zadań kominiarskich

Wiertarka w rękach kominiarza współpracuje z szerokim wachlarzem akcesoriów. Najczęściej spotykane to:

• wiertła do betonu z wlutowaną płytką z węglików spiekanych – do wykonywania standardowych otworów w ścianach szachtów i kominów murowanych,
• wiertła do metalu – stosowane przy pracy z elementami stalowymi, takimi jak wkłady kominowe, kanały spalinowe ze stali kwasoodpornej i różnego rodzaju opaski mocujące,
• wiertła do ceramiki i płytek – przydatne, gdy otwory trzeba wykonać w kaflach obudowy kominka, glazurowanych ścianach kotłowni czy innych powierzchniach wykończonych płytkami,
• korony diamentowe – pozwalające na precyzyjne, czyste wykonywanie otworów o większych średnicach, szczególnie w twardych materiałach, gdzie wymagana jest nienaruszona krawędź,
• frezujące końcówki i szczotki obrotowe – używane do mechanicznego usuwania zabrudzeń i zatorów z przewodów, połączone elastycznymi wałkami lub przedłużkami.

Wysokiej jakości osprzęt przekłada się bezpośrednio na jakość otworu oraz czas trwania prac. Tępe, zużyte wiertła zwiększają ryzyko przegrzania materiału, wykruszeń na krawędziach otworu i niekontrolowanych uszkodzeń struktury przewodu. Z kolei dobre korony diamentowe pozwalają wykonać otwór o określonej średnicy w sposób, który minimalnie ingeruje w konstrukcję ściany – co ma duże znaczenie dla późniejszego uszczelnienia i trwałości naprawy.

Technika wiercenia w ścianach kominowych i wkładach

Wiercenie w elementach systemu kominowego różni się od standardowego wykonywania otworów w murze. Kominiarz musi uwzględnić kilka specyficznych aspektów:

• dokładne wyznaczenie miejsca otworu – z uwzględnieniem przebiegu przewodu spalinowego, odległości od kolan, trójników i innych elementów instalacji,
• ocenę grubości ściany i rodzaju materiału, by uniknąć przewiercenia na wylot tam, gdzie nie jest to pożądane,
• stopniowanie średnicy otworu – często korzystniej jest rozpocząć od mniejszego wiertła i stopniowo powiększać średnicę, niż od razu używać dużej korony,
• kontrolę prędkości obrotowej i siły nacisku, aby zminimalizować drgania mogące wywołać pęknięcia lub odspojenia materiału.

W przypadku przewodów z wkładem stalowym dodatkowym wyzwaniem jest uniknięcie deformacji blachy oraz zachowanie gładkości krawędzi otworu. Ostre krawędzie mogłyby uszkodzić wprowadzane sondy pomiarowe, uszczelki lub przewody. Dlatego po wykonaniu otworu w blaszanym elemencie kominiarz powinien go starannie oczyścić, a często także zabezpieczyć krawędź specjalną opaską lub króćcem pomiarowym. Dobrze dobrana technika wiercenia oraz precyzyjny osprzęt zmniejszają ilość prac wykończeniowych i redukują ryzyko nieszczelności.

Odsysanie pyłu, ochrona zdrowia i czystość miejsca pracy

Pył powstający podczas wiercenia w ścianach kominowych i elementach konstrukcyjnych jest nie tylko uciążliwy, lecz także potencjalnie szkodliwy dla zdrowia. Cząstki mineralne, resztki sadzy, zanieczyszczenia osiadłe w przewodach oraz ewentualne pozostałości po spalaniu mogą stanowić mieszaninę, którą lepiej możliwie szybko usunąć z otoczenia pracy. Kominiarze coraz częściej korzystają z systemów odsysania pyłu, polegających na podłączeniu przystawki do odkurzacza przemysłowego.

Przystawki tego typu mogą być montowane bezpośrednio na koronie lub wiertle albo przykłada się je do ściany wokół otworu. Rozwiązania te mają kilka istotnych zalet:

• ograniczają ekspozycję kominiarza na drobny pył i sadzę,
• utrzymują większy porządek w kotłowni, łazience, kuchni czy innym pomieszczeniu, w którym odbywają się prace,
• ułatwiają ocenę jakości wykonywanego otworu, ponieważ nie jest on zasypywany urobkiem.

Poza samym odsysaniem pyłu ważne jest stosowanie środków ochrony osobistej, takich jak maski przeciwpyłowe odpowiedniej klasy, okulary ochronne oraz rękawice. Podczas wiercenia nad głową przydatna jest również osłona twarzy lub hełm z przyłbicą, ponieważ drobiny materiału mogą spadać wprost na operatora. Praca z wiertarką w środowisku kominowym zawsze niesie ryzyko kontaktu z zanieczyszczeniami, dlatego ochrona osobista jest tak samo ważna, jak właściwy dobór narzędzia.

Bezpieczeństwo pracy w sąsiedztwie urządzeń grzewczych

Wykonywanie otworów w pobliżu kotłów gazowych, olejowych, na paliwa stałe czy kominków wymaga szczególnej ostrożności. Kominiarz, zanim przystąpi do wiercenia, powinien upewnić się, że urządzenie jest wyłączone, a jeśli to konieczne – także odłączone od zasilania elektrycznego i dopływu paliwa. Należy również zadbać o odpowiednie przewietrzenie pomieszczenia, aby zminimalizować ryzyko gromadzenia się ewentualnych mieszanin wybuchowych.

Szczególnie trzeba uważać przy:

• pracy w pobliżu przewodów gazowych i ich połączeń,
• wierceniu w ścianach, w których mogą znajdować się ukryte instalacje elektryczne,
• obsłudze wiertarki w wilgotnym środowisku, na przykład w piwnicznych kotłowniach,
• pracach prowadzonych w starych budynkach o nieznanym przebiegu instalacji.

Przed rozpoczęciem wiercenia dobrze jest skorzystać z detektora przewodów lub dokumentacji technicznej obiektu, o ile jest dostępna. Kominiarz działa często na styku kilku branż – instalacji kominowych, gazowych, grzewczych i budowlanych – musi zatem przewidywać potencjalne kolizje i zagrożenia. Odpowiedzialne wykorzystanie wiertarki w takim środowisku oznacza nie tylko poprawne technicznie wiercenie, lecz również dobrą znajomość przepisów, zasad BHP i norm dotyczących systemów kominowych.

Wiertarka stosowana przez kominiarza nie jest więc zwykłym narzędziem budowlanym. To kluczowy element wyposażenia, wpływający na możliwość rzetelnego wykonania przeglądu, montażu lub naprawy, a także na poziom bezpieczeństwa użytkowników instalacji. Odpowiedni dobór typu urządzenia, osprzętu i techniki wiercenia, połączony ze świadomością ryzyk i wymogów prawnych, sprawia, że z pozoru prosta czynność – wykonanie otworu – staje się istotnym etapem profesjonalnej obsługi systemów kominowych i urządzeń grzewczych.